Publicaties en promoties

Het Nederlands Instituut voor Forensische Psychiatrie en Psychologie is een kennis- en een uitvoeringsorganisatie, belast met het onderzoek van personen die worden verdacht van of veroordeeld voor een delict en met de behandeling van personen in detentie.

Het bureau Wetenschap & Opleidingen voorziet in de daartoe benodigde kennis en draagt bij aan de ontwikkeling van kennis. Die wetenschappelijke kennis en methodologische ontwikkeling van onderzoek levert de afgelopen jaren steeds meer een verdieping en verrijking van het vakgebied van de forensische psychiatrie en psychologie.

De onderstaande reeks omvat rapporten van onderzoeken die door het Bureau Wetenschap en Opleidingen van het NIFP is verricht.

Opname in de reeks betekent niet dat de inhoud van de rapporten het standpunt van het NIFP weergeeft.

Onderzoeksrapport 2016-1 - Zicht op de kwaliteit van ambulante pro Justitia rapportages

Fleur Leenderts, Iris Berends, Nils Duits en Thomas Rinne.

In deze studie is de ontwikkeling van de kwaliteit van pro Justitia rapportages tussen 2007 en 2015 onderzocht. Dit is gedaan op basis van 445 rapportages (jeugd en volwassen), die steekproefsgewijs om de twee jaar zijn getrokken en waarbij is gekeken naar zowel de kwaliteit van rapportages in zijn algemeenheid als naar specifieke aspecten (domeinen) binnen rapportages. Als laatste is gekeken naar eventuele regionale verschillen. Uit de resultaten blijkt dat de kwaliteit in de afgelopen jaren is verbeterd. Deze verbetering geldt zowel voor de algehele rapportage als ook voor de verschillende domeinen binnen de rapportage. Er is geen kwaliteitsverschil gevonden tussen de vijf verschillende NIFP regio’s. Toch bestaat er voldoende ruimte voor verdere verbetering. Bijvoorbeeld op het gebied van de algemene kwaliteit van rapportages en binnen de domeinen Advies, Historie (bij volwassenen) en Functioneren. Kwaliteitsverbetering zou onder meer bereikt kunnen worden via extra aandacht voor specifieke aspecten binnen de feedbackpraktijk en via (bij)scholing van rapporteurs. Mede op basis van de uitkomsten van het onderzoek ontwikkelt Bureau W&O voor de PJ opleiding een specifieke module gericht op het advies en zal een bredere bijscholingsmodule voor PJ rapporteurs om de kwaliteit van de rapportages te bevorderen.

Onderzoeksrapport 2015-3 - Implementatie van de wegingslijst adolescentenstrafrecht bij het NIFP

Lieke Vogelvang en Maaike Kempes.

1 april 2014 is het zogenaamde adolescentenstrafrecht ingevoerd. Eén van de wijzigingen houdt in dat jongvolwassenen tussen de 18 en 23 jaar oud onder het jeugdstrafrecht veroordeeld kunnen worden. Tot 1 april was dit enkel mogelijk voor 18 tot 21 jarigen. Als gevolg van de wetwijzing dient bepaald te worden welke 18 tot 23 jarigen onder het jeugdstrafrecht veroordeeld worden. In 2013 heeft het Nederlands Instituut Forensische Psychiatrie en psychologie (NIFP) een wegingslijst ontwikkeld waarmee NIFP medewerkers en pro Justitia rapporteurs handvatten worden geboden bij het advies geven tijdens een consult over het plaatsvinden van de voorlopige hechtenis in een penitentiaire Inrichting (PI) of in een justitiële jeugdinrichting (JJI) en bij een advies tijdens een pro Justitia rapportage over het al dan niet toepassen van het jeugdstrafrecht bij 18 tot 23 jarigen. In het voorliggende onderzoek is onderzocht hoe de implementatie van deze wegingslijst is verlopen.

Onderzoeksrapport 2015-2 - Overeenkomst en voorspellende waarde van risicotaxatie van geweldsrecidive in verschillende fasen van de jeugdstrafrechtsketen

Iris Berends en Maaike Kempes.

Ondanks inspanningen ter preventie van geweldsrecidive van jongeren, recidiveert een substantieel van de jongeren gewelddadig. Meer accurate risicotaxatie kan bijdragen aan passend risicomanagement. Dit kan de kans op geweldsrecidive verlagen. Risicotaxatie vindt plaats binnen verschillende fasen (settings) van de jeugdstrafrechtsketen. Verschillende partijen gebruiken verschillende instrumenten om het recidive risico in te schatten. De vraag is wat de overeenkomst is tussen de verschillende risicotaxaties en hoe goed de gebruikte instrumenten in de verschillende settings in staat zijn geweldsrecidive te voorspellen. Het onderzoek richtte zich daarom op twee hoofdvragen. Allereerst werd de overeenkomst van risicotaxatie in de verschillende fasen in de jeugdstrafrechtsketen onderzocht. Ten tweede werd de voorspellende waarde van risicotaxatie instrumenten onderzocht.

Onderzoeksrapport 2015-1 - Effectevaluatie Wegingslijst PIJ-verlenging

Melissa Willemsen, Iris Berends, Maaike Kempes en Nils Duits.

In dit onderzoek werd onderzocht of gebruik van een Wegingslijst de onderbouwing van advies en beschikking van de PIJ-verlenging kan verbeteren. Het doel van het onderzoek is de effectiviteit te meten van een training waarbij behandelaren en rechters leren werken met de Wegingslijst PIJ-verlenging en specifiek van het gebruik van de Wegingslijst PIJverlenging bij PIJ-verlengingsadviezen en beschikkingen.

Promoties

Promotie Marleen Spaans

De aanwezigheid van een persoonlijkheidsstoornis leidt in Nederland tot verminderde toerekeningsvatbaarheid en een advies voor tbs-behandeling. Dat concludeert Marleen Spaans in haar proefschrift 'Personality pathology in a forensic setting: Prevalence, assessment, and prognostic value for treatment'.

Spaans voerde haar onderzoek uit binnen het Nederlands Instituut voor Forensische Psychiatrie en Psychologie (NIFP), locatie Pieter Baan Centrum. Ze verdedigde op 6 december 2016 haar proefschrift aan de Universiteit Leiden. Zelfrapportage minder geschikt Spaans onderzocht de relatie tussen persoonlijkheidsstoornissen en psychopathische trekken bij PBC-verdachten en de uitspraak van de rechter over straf en/of behandeling. Het onderzoek laat zien dat zelfrapportage-instrumenten minder geschikt zijn om persoonlijkheidsstoornissen aan te tonen in een forensisch kader. Haar onderzoek binnen het Pieter Baan Centrum wijst op kwesties als (dis)simulatie, onbedoelde zelfdeceptie en de invloed van bepaalde persoonskenmerken.